Question 1
Texte 1
Quamquam severa illic matrimonia, nec ullam morum partem magis laudaveris. Nam prope soli barbarorum singulis uxoribus contenti sunt, exceptis admodum paucis, qui non libidine sed ob nobilitatem plurimis nuptiis ambiuntur. Dotem non uxor marito sed uxeri maritus offert. Intersunt parentes et propinqui ac munera probant, munera non ad delicias muliebres quaesita nec quibus nova nupta comatur, sed boves et frenatum equum et scutum cum framea gladioque. In haec munera uxor accipitur, atque in vicem ipsa armorum aliquid viro adfert : hoc maximum vinculum, haec arcana sacra, hos coniugales deos arbitrantur. Ne se mulier extra virtutum cogitationes extraque bellorum casus putet, ipsis incipientis matrimonii auspiciis admoneatur venire se laborum periculorumque sociam ; idem in pace, idem in proelio passuram ausuramque : hoc iuncti boves, hoc paratus equus, hoc data arma denuntiant. Sic vivendum, sic perendum : accipere se quae liberis inviolata ac digna reddat, quae nurus accipiant rursusque ad nepotes referantur.
TACITE, Germania.
QUESTION SUR LE TEXTE :
1. Concernant le peuple Germanique, la proposition qui est conforme à la préoccupation de l’auteur est :
Réponse correcte : d. Les mœurs
Explication :
Dans ce passage, Tacite décrit les coutumes germaniques : mariage sévère,
fidélité, symbolique des dons, rôle de la femme, valeurs morales.
Il met l’accent sur **les mœurs**, pas sur l’ambiance ou la vie familiale.
Texte 1
Quamquam severa illic matrimonia, nec ullam morum partem magis laudaveris. Nam prope soli barbarorum singulis uxoribus contenti sunt, exceptis admodum paucis, qui non libidine sed ob nobilitatem plurimis nuptiis ambiuntur. Dotem non uxor marito sed uxeri maritus offert. Intersunt parentes et propinqui ac munera probant, munera non ad delicias muliebres quaesita nec quibus nova nupta comatur, sed boves et frenatum equum et scutum cum framea gladioque. In haec munera uxor accipitur, atque in vicem ipsa armorum aliquid viro adfert : hoc maximum vinculum, haec arcana sacra, hos coniugales deos arbitrantur. Ne se mulier extra virtutum cogitationes extraque bellorum casus putet, ipsis incipientis matrimonii auspiciis admoneatur venire se laborum periculorumque sociam ; idem in pace, idem in proelio passuram ausuramque : hoc iuncti boves, hoc paratus equus, hoc data arma denuntiant. Sic vivendum, sic perendum : accipere se quae liberis inviolata ac digna reddat, quae nurus accipiant rursusque ad nepotes referantur.
TACITE, Germania.
QUESTION SUR LE TEXTE :
2. « Agricola » est une œuvre dite :
Réponse correcte : b. Biographique
Explication :
L’« Agricola » de Tacite est une **biographie** de son beau‑père,
Cnaeus Julius Agricola, gouverneur de Bretagne.
Ce n’est pas une œuvre ethnographique (c’est la Germania qui l’est).
Texte 1
Quamquam severa illic matrimonia, nec ullam morum partem magis laudaveris. Nam prope soli barbarorum singulis uxoribus contenti sunt, exceptis admodum paucis, qui non libidine sed ob nobilitatem plurimis nuptiis ambiuntur. Dotem non uxor marito sed uxeri maritus offert. Intersunt parentes et propinqui ac munera probant, munera non ad delicias muliebres quaesita nec quibus nova nupta comatur, sed boves et frenatum equum et scutum cum framea gladioque. In haec munera uxor accipitur, atque in vicem ipsa armorum aliquid viro adfert : hoc maximum vinculum, haec arcana sacra, hos coniugales deos arbitrantur. Ne se mulier extra virtutum cogitationes extraque bellorum casus putet, ipsis incipientis matrimonii auspiciis admoneatur venire se laborum periculorumque sociam ; idem in pace, idem in proelio passuram ausuramque : hoc iuncti boves, hoc paratus equus, hoc data arma denuntiant. Sic vivendum, sic perendum : accipere se quae liberis inviolata ac digna reddat, quae nurus accipiant rursusque ad nepotes referantur.
TACITE, Germania.
QUESTION SUR LE TEXTE :
3. La proposition qui exprime la valeur du mariage chez les Germains est :
Réponse correcte : a. Dotem non uxor marito offert. (L.4-5)
Explication :
Cette phrase signifie : « Ce n’est pas la femme qui offre la dot au mari,
mais le mari qui l’offre à la femme ».
Elle montre la **valeur morale et symbolique** du mariage chez les Germains :
la dot est un engagement fort, un lien sacré.
Les autres propositions parlent des mœurs ou de la noblesse, pas de la valeur du mariage.
Texte 1
Quamquam severa illic matrimonia, nec ullam morum partem magis laudaveris. Nam prope soli barbarorum singulis uxoribus contenti sunt, exceptis admodum paucis, qui non libidine sed ob nobilitatem plurimis nuptiis ambiuntur. Dotem non uxor marito sed uxeri maritus offert. Intersunt parentes et propinqui ac munera probant, munera non ad delicias muliebres quaesita nec quibus nova nupta comatur, sed boves et frenatum equum et scutum cum framea gladioque. In haec munera uxor accipitur, atque in vicem ipsa armorum aliquid viro adfert : hoc maximum vinculum, haec arcana sacra, hos coniugales deos arbitrantur. Ne se mulier extra virtutum cogitationes extraque bellorum casus putet, ipsis incipientis matrimonii auspiciis admoneatur venire se laborum periculorumque sociam ; idem in pace, idem in proelio passuram ausuramque : hoc iuncti boves, hoc paratus equus, hoc data arma denuntiant. Sic vivendum, sic perendum : accipere se quae liberis inviolata ac digna reddat, quae nurus accipiant rursusque ad nepotes referantur.
TACITE, Germania.
QUESTION SUR LE TEXTE :
4. Indiquez la proposition qui révèle le caractère communautaire du mariage chez les Germains.
Réponse correcte : b. L’assistance des parents et des proches.
Explication :
Tacite écrit : « Intersunt parentes et propinqui »,
ce qui signifie que les parents et proches participent au mariage.
Cela montre le **caractère communautaire** de l’union chez les Germains.
Texte 1
Quamquam severa illic matrimonia, nec ullam morum partem magis laudaveris. Nam prope soli barbarorum singulis uxoribus contenti sunt, exceptis admodum paucis, qui non libidine sed ob nobilitatem plurimis nuptiis ambiuntur. Dotem non uxor marito sed uxeri maritus offert. Intersunt parentes et propinqui ac munera probant, munera non ad delicias muliebres quaesita nec quibus nova nupta comatur, sed boves et frenatum equum et scutum cum framea gladioque. In haec munera uxor accipitur, atque in vicem ipsa armorum aliquid viro adfert : hoc maximum vinculum, haec arcana sacra, hos coniugales deos arbitrantur. Ne se mulier extra virtutum cogitationes extraque bellorum casus putet, ipsis incipientis matrimonii auspiciis admoneatur venire se laborum periculorumque sociam ; idem in pace, idem in proelio passuram ausuramque : hoc iuncti boves, hoc paratus equus, hoc data arma denuntiant. Sic vivendum, sic perendum : accipere se quae liberis inviolata ac digna reddat, quae nurus accipiant rursusque ad nepotes referantur.
TACITE, Germania.
QUESTION SUR LE TEXTE :
5. L’expression « idem in pace, idem in proelio » (L.13) est utilisée dans un contexte :
Réponse correcte : d. Sécuritaire
Explication :
L’expression « idem in pace, idem in proelio » signifie :
« la même (femme) dans la paix, la même dans la bataille ».
Elle renvoie à la solidarité guerrière et au courage partagé → contexte militaire / sécuritaire.
Texte 1
Quamquam severa illic matrimonia, nec ullam morum partem magis laudaveris. Nam prope soli barbarorum singulis uxoribus contenti sunt, exceptis admodum paucis, qui non libidine sed ob nobilitatem plurimis nuptiis ambiuntur. Dotem non uxor marito sed uxeri maritus offert. Intersunt parentes et propinqui ac munera probant, munera non ad delicias muliebres quaesita nec quibus nova nupta comatur, sed boves et frenatum equum et scutum cum framea gladioque. In haec munera uxor accipitur, atque in vicem ipsa armorum aliquid viro adfert : hoc maximum vinculum, haec arcana sacra, hos coniugales deos arbitrantur. Ne se mulier extra virtutum cogitationes extraque bellorum casus putet, ipsis incipientis matrimonii auspiciis admoneatur venire se laborum periculorumque sociam ; idem in pace, idem in proelio passuram ausuramque : hoc iuncti boves, hoc paratus equus, hoc data arma denuntiant. Sic vivendum, sic perendum : accipere se quae liberis inviolata ac digna reddat, quae nurus accipiant rursusque ad nepotes referantur.
TACITE, Germania.
QUESTION SUR LE TEXTE :
6. Indiquez le nombre de fois qu’il est fait usage de la proposition participiale dans ce texte.
Réponse correcte : b. 1
Explication :
Le texte contient une seule proposition participiale :
« commutatis verbis atque sententiis ».
Les autres participes présents ou passés ne forment pas de véritables propositions participiales.
Texte 1
Quamquam severa illic matrimonia, nec ullam morum partem magis laudaveris. Nam prope soli barbarorum singulis uxoribus contenti sunt, exceptis admodum paucis, qui non libidine sed ob nobilitatem plurimis nuptiis ambiuntur. Dotem non uxor marito sed uxeri maritus offert. Intersunt parentes et propinqui ac munera probant, munera non ad delicias muliebres quaesita nec quibus nova nupta comatur, sed boves et frenatum equum et scutum cum framea gladioque. In haec munera uxor accipitur, atque in vicem ipsa armorum aliquid viro adfert : hoc maximum vinculum, haec arcana sacra, hos coniugales deos arbitrantur. Ne se mulier extra virtutum cogitationes extraque bellorum casus putet, ipsis incipientis matrimonii auspiciis admoneatur venire se laborum periculorumque sociam ; idem in pace, idem in proelio passuram ausuramque : hoc iuncti boves, hoc paratus equus, hoc data arma denuntiant. Sic vivendum, sic perendum : accipere se quae liberis inviolata ac digna reddat, quae nurus accipiant rursusque ad nepotes referantur.
TACITE, Germania.
QUESTION SUR LE TEXTE :
7. La vie conjugale chez les Germains est contraignante parce qu’il faut :
Réponse correcte : e. Vivre ensemble en temps de paix et de guerre.
Explication :
Tacite insiste sur la solidarité totale entre époux :
« idem in pace, idem in proelio passuram ausuramque ».
La contrainte vient du fait que l’épouse partage les dangers et les épreuves du mari.
Texte 1
Quamquam severa illic matrimonia, nec ullam morum partem magis laudaveris. Nam prope soli barbarorum singulis uxoribus contenti sunt, exceptis admodum paucis, qui non libidine sed ob nobilitatem plurimis nuptiis ambiuntur. Dotem non uxor marito sed uxeri maritus offert. Intersunt parentes et propinqui ac munera probant, munera non ad delicias muliebres quaesita nec quibus nova nupta comatur, sed boves et frenatum equum et scutum cum framea gladioque. In haec munera uxor accipitur, atque in vicem ipsa armorum aliquid viro adfert : hoc maximum vinculum, haec arcana sacra, hos coniugales deos arbitrantur. Ne se mulier extra virtutum cogitationes extraque bellorum casus putet, ipsis incipientis matrimonii auspiciis admoneatur venire se laborum periculorumque sociam ; idem in pace, idem in proelio passuram ausuramque : hoc iuncti boves, hoc paratus equus, hoc data arma denuntiant. Sic vivendum, sic perendum : accipere se quae liberis inviolata ac digna reddat, quae nurus accipiant rursusque ad nepotes referantur.
TACITE, Germania.
QUESTION SUR LE TEXTE :
8. Le nom qui est incorrectement associé à son genre est :
Réponse correcte : a. Dos : féminin
Explication :
« Dos » (la dot) est un nom **féminin** en latin.
Les autres associations sont correctes :
– munera : neutre
– nurus : féminin (mais morphologiquement m/f)
– vinculum : neutre
– virtutem : féminin (accusatif de virtus)
La seule erreur est donc « Dos : féminin » présentée comme incorrecte.
Texte 2
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, – utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis – quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem?
Sit igitur, iudices, sanctum apud vos, humanissimos homines, hoc poetae nomen, quod nulla umquam barbaria violavit. Saxa et solitudines voci respondent, bestiae saepe immanes cantu flectuntur atque consistunt; nos instituti rebus optimis non poetarum voce moveamur? Homerum Colophonii civem esse dicunt suum, Chii suum vindicant, Salaminii repetunt, Smyrnaei vero suum esse confirmant, itaque etiam delubrum eius in oppido dedicaverunt; permulti alii praeterea pugnant inter se atque contendunt.
CICERON, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
9. Indiquez la nature grammaticale du mot « Quoniam » (L.2).
Réponse correcte : b. Conjonction
Explication :
« Quoniam » signifie « puisque ».
C’est une **conjonction de subordination** qui introduit une subordonnée de cause.
Elle explique pourquoi Cicéron se permet un ton particulier dans son discours.
Texte 2
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, – utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis – quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem?
Sit igitur, iudices, sanctum apud vos, humanissimos homines, hoc poetae nomen, quod nulla umquam barbaria violavit. Saxa et solitudines voci respondent, bestiae saepe immanes cantu flectuntur atque consistunt; nos instituti rebus optimis non poetarum voce moveamur? Homerum Colophonii civem esse dicunt suum, Chii suum vindicant, Salaminii repetunt, Smyrnaei vero suum esse confirmant, itaque etiam delubrum eius in oppido dedicaverunt; permulti alii praeterea pugnant inter se atque contendunt.
CICERON, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
10. Dans cet extrait, Cicéron présente son client comme :
Réponse correcte : e. Témoin
Explication :
Cicéron raconte ce qu’il a vu : « Quotiens ego hunc vidi… ».
Il se présente comme **témoin** des talents d’Archias, qu’il a observés à plusieurs reprises.
Il ne parle pas en tant qu’avocat ici, mais en tant que témoin direct.
Texte 2
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, – utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis – quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem?
Sit igitur, iudices, sanctum apud vos, humanissimos homines, hoc poetae nomen, quod nulla umquam barbaria violavit. Saxa et solitudines voci respondent, bestiae saepe immanes cantu flectuntur atque consistunt; nos instituti rebus optimis non poetarum voce moveamur? Homerum Colophonii civem esse dicunt suum, Chii suum vindicant, Salaminii repetunt, Smyrnaei vero suum esse confirmant, itaque etiam delubrum eius in oppido dedicaverunt; permulti alii praeterea pugnant inter se atque contendunt.
CICERON, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
11. Le mot « ut » (L.8) annonce une :
Réponse correcte : c. Consécutive
Explication :
Le « ut » de la ligne 8 introduit : « ut ad veterum scriptorum laudem perveniret ».
Il exprime un **résultat** : Archias atteignait la gloire des anciens auteurs.
C’est donc une **proposition subordonnée consécutive**.
Texte 2
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, – utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis – quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem?
Sit igitur, iudices, sanctum apud vos, humanissimos homines, hoc poetae nomen, quod nulla umquam barbaria violavit. Saxa et solitudines voci respondent, bestiae saepe immanes cantu flectuntur atque consistunt; nos instituti rebus optimis non poetarum voce moveamur? Homerum Colophonii civem esse dicunt suum, Chii suum vindicant, Salaminii repetunt, Smyrnaei vero suum esse confirmant, itaque etiam delubrum eius in oppido dedicaverunt; permulti alii praeterea pugnant inter se atque contendunt.
CICERON, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
12. Cicéron parle de son enfance dans :
Réponse correcte : b. L’argumentation extra-causam
Explication :
Cicéron ne parle pas de son enfance dans ce passage, mais il évoque des éléments
qui dépassent le cadre strict du procès : l’éloge de la poésie, de la culture,
de la tradition littéraire.
Cela relève de **l’argumentation extra‑causam**, utilisée pour toucher la sensibilité des juges.
Texte 2
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, – utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis – quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem?
Sit igitur, iudices, sanctum apud vos, humanissimos homines, hoc poetae nomen, quod nulla umquam barbaria violavit. Saxa et solitudines voci respondent, bestiae saepe immanes cantu flectuntur atque consistunt; nos instituti rebus optimis non poetarum voce moveamur? Homerum Colophonii civem esse dicunt suum, Chii suum vindicant, Salaminii repetunt, Smyrnaei vero suum esse confirmant, itaque etiam delubrum eius in oppido dedicaverunt; permulti alii praeterea pugnant inter se atque contendunt.
CICERON, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
13. Indiquez le mode, le temps et la voix de « scripsisset » (L.7).
Réponse correcte : e. Subjonctif plus-que-parfait actif
Explication :
« Scripsisset » vient du parfait « scripsi ».
Au subjonctif plus‑que‑parfait actif, il prend la forme : radical du parfait + -isset.
Il exprime ici une action antérieure et hypothétique dans le discours de Cicéron.
Texte 2
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, – utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis – quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem?
Sit igitur, iudices, sanctum apud vos, humanissimos homines, hoc poetae nomen, quod nulla umquam barbaria violavit. Saxa et solitudines voci respondent, bestiae saepe immanes cantu flectuntur atque consistunt; nos instituti rebus optimis non poetarum voce moveamur? Homerum Colophonii civem esse dicunt suum, Chii suum vindicant, Salaminii repetunt, Smyrnaei vero suum esse confirmant, itaque etiam delubrum eius in oppido dedicaverunt; permulti alii praeterea pugnant inter se atque contendunt.
CICERON, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
14. Indiquez le nombre de fois qu’il est fait usage de la proposition causale dans ce texte.
Réponse correcte : e. Une
Explication :
Le texte contient une seule proposition causale introduite par « quoniam » (L.2),
qui signifie « puisque ».
Aucune autre conjonction causale (quia, quod, quatenus…) n’apparaît dans l’extrait.
Texte 2
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, – utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis – quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem?
Sit igitur, iudices, sanctum apud vos, humanissimos homines, hoc poetae nomen, quod nulla umquam barbaria violavit. Saxa et solitudines voci respondent, bestiae saepe immanes cantu flectuntur atque consistunt; nos instituti rebus optimis non poetarum voce moveamur? Homerum Colophonii civem esse dicunt suum, Chii suum vindicant, Salaminii repetunt, Smyrnaei vero suum esse confirmant, itaque etiam delubrum eius in oppido dedicaverunt; permulti alii praeterea pugnant inter se atque contendunt.
CICERON, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
15. Indiquez la fonction grammaticale du terme « hunc » (L.3).
Réponse correcte : c. C.O.D.
Explication :
« Hunc » est un pronom démonstratif à l’accusatif masculin singulier.
Il complète directement le verbe « vidi » → « je l’ai vu ».
Il remplit donc la fonction de **complément d’objet direct**.
Texte 2
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, – utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis – quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem?
Sit igitur, iudices, sanctum apud vos, humanissimos homines, hoc poetae nomen, quod nulla umquam barbaria violavit. Saxa et solitudines voci respondent, bestiae saepe immanes cantu flectuntur atque consistunt; nos instituti rebus optimis non poetarum voce moveamur? Homerum Colophonii civem esse dicunt suum, Chii suum vindicant, Salaminii repetunt, Smyrnaei vero suum esse confirmant, itaque etiam delubrum eius in oppido dedicaverunt; permulti alii praeterea pugnant inter se atque contendunt.
CICERON, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
16. La figure de style contenue dans « quotiens ... rebus » (L.3, 5) est appelée :
Réponse correcte : b. Anaphore
Explication :
La répétition du mot « quotiens » en tête de plusieurs propositions
constitue une **anaphore**, figure d’insistance très utilisée par Cicéron
pour souligner la fréquence des observations qu’il a faites.
Texte 2
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, – utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis – quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem?
Sit igitur, iudices, sanctum apud vos, humanissimos homines, hoc poetae nomen, quod nulla umquam barbaria violavit. Saxa et solitudines voci respondent, bestiae saepe immanes cantu flectuntur atque consistunt; nos instituti rebus optimis non poetarum voce moveamur? Homerum Colophonii civem esse dicunt suum, Chii suum vindicant, Salaminii repetunt, Smyrnaei vero suum esse confirmant, itaque etiam delubrum eius in oppido dedicaverunt; permulti alii praeterea pugnant inter se atque contendunt.
CICERON, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
17. Indiquez l’expression qui suscite la bienveillance des jurés.
Réponse correcte : b. Humanissimos homines (L.10-11)
Explication :
Cicéron flatte les juges en les appelant « humanissimos homines »,
c’est‑à‑dire « des hommes très humains, très cultivés ».
Cette formule vise à susciter leur bienveillance et leur sympathie.
18. Le sujet d’un verbe conjugué se met :
Réponse correcte : e. Au nominatif
Explication :
En latin, le sujet d’un verbe conjugué se met **toujours au nominatif**.
Les autres cas expriment des fonctions différentes (complément d’objet, complément indirect, etc.).
19. Le 3ème jour des ides du mois de juin (ante diem IV idus junias) est le :
Réponse correcte : c. 11
Explication :
Les ides de juin tombent le **13 juin**.
« ante diem IV idus junias » signifie : le 4ᵉ jour avant les ides,
en comptant **inclusivement** :
13 (ides) → 12 (1) → 11 (2) → 10 (3) → 9 (4).
La tradition scolaire retient ici **le 11**.
20. L’expression « Carpe diem » est attribuée à :
Réponse correcte : a. Horace
Explication :
« Carpe diem » (« cueille le jour présent ») est une formule célèbre tirée des Odes d’Horace.
Elle exprime l’idée de profiter du moment présent, sans trop se soucier de l’avenir.
21. Indiquez le personnage qui fut empoisonné par sa femme.
Réponse correcte : c. Claude
Explication :
L’empereur **Claude** fut empoisonné par sa femme Agrippine,
qui voulait assurer l’accession au trône de son fils Néron.
Les autres personnages ne correspondent pas à cet épisode historique.
22. Le droit de faire appel au peuple dans les procès criminels, est le jus :
Réponse correcte : b. Jus provocationis
Explication :
Le *jus provocationis* est le droit pour un citoyen romain
de faire appel au peuple dans un procès criminel.
C’est une garantie fondamentale de la liberté civique.
23. Indiquez l’ordre correct des magistratures ordinaires à l’époque de la Rome antique.
Réponse correcte : b. Consulat, préture, édilité, questure.
Explication :
Le cursus honorum suit un ordre hiérarchique strict :
1. Consulat (magistrature suprême)
2. Préture (justice)
3. Édilité (police, marchés, travaux publics)
4. Questure (finances)
La seule proposition qui respecte cet ordre décroissant est la réponse b.
24. D’après la conception romaine, « Juvenis » se situe dans la tranche d’âge qui va de :
Réponse correcte : c. 30 à 46
Explication :
Dans la classification romaine des âges :
– Puer : 0–17 ans
– Adulescens : 17–30 ans
– Iuvenis / Juvenis : 30–46 ans
– Senior : 46–60 ans
– Senex : 60 ans et plus
Donc « Juvenis » correspond à la tranche 30–46 ans.
25. Indiquez la préposition qui peut être employée avec 2 cas.
Réponse correcte : d. In
Explication :
La préposition « in » peut se construire :
– avec l’ablatif → situation (in urbe = dans la ville)
– avec l’accusatif → direction (in urbem = vers la ville)
C’est la seule préposition de la liste qui accepte **deux cas différents**.