Question 1
TEXTE 1.
Erat Italia tum plena Graecarum artium ac disciplinarum, studiaque haec et in Latio vehementius tum colebantur quam nunc isdem in oppidis, et hic Romae propter tranquillitatem rei publicae non neglegebantur. Itaque hunc et Tarentini et Regini et Neapolitani civitate ceterisque praemiis donarunt, et omnes qui aliquid de ingeniis poterant iudicare, cognitione atque hospitio dignum existimarunt.
Interim satis longo intervallo, cum esset cum L.Lucullo in Siciliam profectus, et cum ex ea provincia cum eodem Lucullo decederet, venit Heracleam ; quae cum esset civitas aequissimo iure ac foedere, adscribi se in eam civitatem voluit, idque, cum ipse per se dignus putaretur, tum auctoritate er gratia Luculli ab Heracliensibus impetravit.
Si nihil aliud nisi de civitate ac lege dicimus, nihil dico amplius, causa dicta est. Quid enim horum infirmari, Gratti, Potest ? Heracleaene esse tum adscriptum negabis ? Adest vir summa auctoritate et religione et fide, M. Lucullus, qui se non opinari, sed scire, non audisse, sed vidisse, non interfuisse, sed egisse dicit. Adsunt Heraclienses legati, nobilissimi homines, huius iudicii causa cum mandatis et cum publico testimonio 20 venerunt, qui hunc adscriptum Heracliensem dicunt.
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE :
1. Indiquez l’expression qui montre que Archias méritait l’hospitalité.
Réponse correcte : e. Hospitio dignum existimarunt (l.6-7)
Explication détaillée :
Pour trouver la réponse, il faut se référer aux lignes 5 à 7 du texte original de Cicéron :
Analyse du texte latin : Le texte dit : « et omnes qui aliquid de ingeniis poterant iudicare, cognitione atque hospitio dignum existimarunt ».
Traduction clé :
Hospitio : signifie "hospitalité" ou "accueil".
Dignum : signifie "digne de" ou "méritant".
Existimarunt : signifie "ils ont estimé/jugé".
Justification : L'expression « hospitio dignum existimarunt » se traduit littéralement par « ils le jugèrent digne de l'hospitalité ». C'est donc l'expression exacte qui répond à la question posée sur le mérite d'Archias vis-à-vis de l'accueil qui lui a été réservé.
Pourquoi les autres assertions ne conviennent pas :
a : Parle de la tranquillité de la République.
b : Indique qu'ils lui ont donné des récompenses (praemiis), mais ne mentionne pas l'hospitalité elle-même.
c : Désigne les personnes capables de juger du talent.
d : « Cognitione dignum » signifie qu'il était digne d'être connu/reconnu, ce qui est proche mais moins précis que l'hospitalité demandée.
TEXTE 1.
Erat Italia tum plena Graecarum artium ac disciplinarum, studiaque haec et in Latio vehementius tum colebantur quam nunc isdem in oppidis, et hic Romae propter tranquillitatem rei publicae non neglegebantur. Itaque hunc et Tarentini et Regini et Neapolitani civitate ceterisque praemiis donarunt, et omnes qui aliquid de ingeniis poterant iudicare, cognitione atque hospitio dignum existimarunt.
Interim satis longo intervallo, cum esset cum L.Lucullo in Siciliam profectus, et cum ex ea provincia cum eodem Lucullo decederet, venit Heracleam ; quae cum esset civitas aequissimo iure ac foedere, adscribi se in eam civitatem voluit, idque, cum ipse per se dignus putaretur, tum auctoritate er gratia Luculli ab Heracliensibus impetravit.
Si nihil aliud nisi de civitate ac lege dicimus, nihil dico amplius, causa dicta est. Quid enim horum infirmari, Gratti, Potest ? Heracleaene esse tum adscriptum negabis ? Adest vir summa auctoritate et religione et fide, M. Lucullus, qui se non opinari, sed scire, non audisse, sed vidisse, non interfuisse, sed egisse dicit. Adsunt Heraclienses legati, nobilissimi homines, huius iudicii causa cum mandatis et cum publico testimonio 20 venerunt, qui hunc adscriptum Heracliensem dicunt.
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE :
2. Indiquez l’expression qui montre que Archias revenait de la Sicile avec Lucullus.
Réponse correcte : b. et cum ex ea provincia cum eodem L. Luccullo decederet (l.9-10)
Explication détaillée :
Pour identifier l'expression exacte, il faut analyser le vocabulaire de mouvement utilisé par Cicéron aux lignes 8 à 10 du texte :
Le mouvement de départ (aller) : L'assertion a utilise le terme « profectus » (parti pour), indiquant le voyage vers la Sicile.
Le mouvement de retour (revenir) : L'assertion b contient le verbe « decederet ». En latin, dans ce contexte administratif et géographique, decedere signifie « quitter une province » pour s'en retourner (généralement vers Rome).
Analyse de l'expression clé :
« ex ea provincia » : hors de cette province (la Sicile, mentionnée juste avant).
« cum eodem L. Lucullo » : avec ce même L. Lucullus.
« decederet » : il s'en retournait / il revenait.
Pourquoi les autres assertions ne sont pas correctes :
a : Indique l'aller (« in Siciliam profectus ») et non le retour.
c : Indique son arrivée à Héraclée (« venit Heracleam »), ce qui est la conséquence du retour, mais pas l'acte de quitter la Sicile.
d : Exprime son souhait d'être inscrit comme citoyen.
e : Explique comment il a obtenu cette faveur grâce à l'influence de Lucullus.
TEXTE 1.
Erat Italia tum plena Graecarum artium ac disciplinarum, studiaque haec et in Latio vehementius tum colebantur quam nunc isdem in oppidis, et hic Romae propter tranquillitatem rei publicae non neglegebantur. Itaque hunc et Tarentini et Regini et Neapolitani civitate ceterisque praemiis donarunt, et omnes qui aliquid de ingeniis poterant iudicare, cognitione atque hospitio dignum existimarunt.
Interim satis longo intervallo, cum esset cum L.Lucullo in Siciliam profectus, et cum ex ea provincia cum eodem Lucullo decederet, venit Heracleam ; quae cum esset civitas aequissimo iure ac foedere, adscribi se in eam civitatem voluit, idque, cum ipse per se dignus putaretur, tum auctoritate er gratia Luculli ab Heracliensibus impetravit.
Si nihil aliud nisi de civitate ac lege dicimus, nihil dico amplius, causa dicta est. Quid enim horum infirmari, Gratti, Potest ? Heracleaene esse tum adscriptum negabis ? Adest vir summa auctoritate et religione et fide, M. Lucullus, qui se non opinari, sed scire, non audisse, sed vidisse, non interfuisse, sed egisse dicit. Adsunt Heraclienses legati, nobilissimi homines, huius iudicii causa cum mandatis et cum publico testimonio 20 venerunt, qui hunc adscriptum Heracliensem dicunt.
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE :
3. La question « Heracleaene esse tum adscriptum negabis ? » (l.16) est posée à :
Réponse correcte : c. Gratius, l’accusateur.
Explication détaillée :
Pour répondre à cette question, il faut identifier l'interlocuteur de Cicéron
dans la troisième partie du texte (lignes 14 à 16).
1. Analyse du texte latin :
Cicéron écrit : « Quid enim horum infirmari, Gratti, Potest ?
Heracleaene esse tum adscriptum negabis ? ».
2. Identification de l'apostrophe :
Cicéron s'adresse directement à une personne qu'il nomme "Gratti"
(Gratius). Dans le contexte du procès d'Archias,
Gratius est l'avocat de l'accusation qui conteste la citoyenneté du
poète.
3. Sens de la question :
« Heracleaene esse tum adscriptum negabis ? » se traduit par :
« Nieras-tu qu'il ait été alors inscrit à Héraclée ? ».
Cicéron défie ici l'accusateur (Gratius) de nier une preuve aussi
évidente que le témoignage de Lucullus et des délégués d'Héraclée
.
Conclusion :
Cicéron utilise une question rhétorique adressée à son adversaire
judiciaire, Gratius, pour renforcer sa défense.
TEXTE 1.
Erat Italia tum plena Graecarum artium ac disciplinarum, studiaque haec et in Latio vehementius tum colebantur quam nunc isdem in oppidis, et hic Romae propter tranquillitatem rei publicae non neglegebantur. Itaque hunc et Tarentini et Regini et Neapolitani civitate ceterisque praemiis donarunt, et omnes qui aliquid de ingeniis poterant iudicare, cognitione atque hospitio dignum existimarunt.
Interim satis longo intervallo, cum esset cum L.Lucullo in Siciliam profectus, et cum ex ea provincia cum eodem Lucullo decederet, venit Heracleam ; quae cum esset civitas aequissimo iure ac foedere, adscribi se in eam civitatem voluit, idque, cum ipse per se dignus putaretur, tum auctoritate er gratia Luculli ab Heracliensibus impetravit.
Si nihil aliud nisi de civitate ac lege dicimus, nihil dico amplius, causa dicta est. Quid enim horum infirmari, Gratti, Potest ? Heracleaene esse tum adscriptum negabis ? Adest vir summa auctoritate et religione et fide, M. Lucullus, qui se non opinari, sed scire, non audisse, sed vidisse, non interfuisse, sed egisse dicit. Adsunt Heraclienses legati, nobilissimi homines, huius iudicii causa cum mandatis et cum publico testimonio 20 venerunt, qui hunc adscriptum Heracliensem dicunt.
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE :
4. Le cas précis du groupe de mots : « cognitione atque hospitio » (l.6) est :
Réponse correcte : b. l’ablatif de relation.
Explication détaillée :
Cette question demande d'analyser la fonction grammaticale des termes
« cognitione » et « hospitio » dans la phrase de Cicéron.
1. Analyse de la structure syntaxique :
Dans le texte (ligne 6), ces mots sont rattachés à l'adjectif
« dignum » (digne). La phrase complète est :
« cognitione atque hospitio dignum existimarunt ».
2. Règle grammaticale :
En latin, l'adjectif "dignus" (et son contraire "indignus") se
construit toujours avec l'ablatif. Cet ablatif
précise "en quoi" ou "sous quel rapport" le sujet est digne.
C'est ce qu'on appelle l'ablatif de relation (ou ablatif de point
de vue).
3. Justification des termes :
* Cognitione : Ablatif singulier de "cognitio".
* Hospitio : Ablatif singulier de "hospitium".
Ils indiquent le domaine dans lequel Archias est jugé digne par les
citoyens.
4. Pourquoi pas les autres options :
* L'accompagnement (a) exigerait généralement la préposition "cum".
* Les options c, d, et e (Datif) sont exclues car l'adjectif "dignus"
ne régit pas le datif dans cette construction classique.
Conclusion :
Il s'agit de l'ablatif de relation car il spécifie l'objet du mérite
d'Archias.
TEXTE 1.
Erat Italia tum plena Graecarum artium ac disciplinarum, studiaque haec et in Latio vehementius tum colebantur quam nunc isdem in oppidis, et hic Romae propter tranquillitatem rei publicae non neglegebantur. Itaque hunc et Tarentini et Regini et Neapolitani civitate ceterisque praemiis donarunt, et omnes qui aliquid de ingeniis poterant iudicare, cognitione atque hospitio dignum existimarunt.
Interim satis longo intervallo, cum esset cum L.Lucullo in Siciliam profectus, et cum ex ea provincia cum eodem Lucullo decederet, venit Heracleam ; quae cum esset civitas aequissimo iure ac foedere, adscribi se in eam civitatem voluit, idque, cum ipse per se dignus putaretur, tum auctoritate er gratia Luculli ab Heracliensibus impetravit.
Si nihil aliud nisi de civitate ac lege dicimus, nihil dico amplius, causa dicta est. Quid enim horum infirmari, Gratti, Potest ? Heracleaene esse tum adscriptum negabis ? Adest vir summa auctoritate et religione et fide, M. Lucullus, qui se non opinari, sed scire, non audisse, sed vidisse, non interfuisse, sed egisse dicit. Adsunt Heraclienses legati, nobilissimi homines, huius iudicii causa cum mandatis et cum publico testimonio 20 venerunt, qui hunc adscriptum Heracliensem dicunt.
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE :
5. Indiquez la fonction grammaticale du mot « hunc » (l.4) :
Réponse correcte : d. Complément d’objet direct.
Explication détaillée :
Pour déterminer la fonction de « hunc », il faut analyser la structure
de la phrase aux lignes 4 et 5 du texte.
1. Analyse morphologique :
« Hunc » est le pronom démonstratif (hic, haec, hoc) à l'accusatif
singulier masculin. En latin, l'accusatif
est le cas par excellence du Complément d'Objet Direct (C.O.D.)
.
2. Analyse syntaxique dans la phrase :
La phrase est : « Itaque hunc et Tarentini et Regini et Neapolitani
civitate ceterisque praemiis donarunt... ».
* Le sujet : « Tarentini et Regini et Neapolitani » (les habitants
des cités grecques).
* Le verbe : « donarunt » (ils gratifièrent / ils donnèrent)
.
* La question : Ils gratifièrent qui ? Réponse : « hunc » (celui-ci,
désignant Archias).
3. Justification :
« Hunc » subit l'action exprimée par le verbe « donarunt ». Bien que
le verbe de don en latin utilise ici une construction particulière
(donner quelqu'un avec quelque chose), Archias (« hunc ») reste
l'objet direct de la reconnaissance des cités.
Conclusion :
Étant à l'accusatif et répondant à la question "qui ?" après un verbe
transitif, « hunc » occupe la fonction de Complément d'Objet Direct
(C.O.D.).
TEXTE 1.
Erat Italia tum plena Graecarum artium ac disciplinarum, studiaque haec et in Latio vehementius tum colebantur quam nunc isdem in oppidis, et hic Romae propter tranquillitatem rei publicae non neglegebantur. Itaque hunc et Tarentini et Regini et Neapolitani civitate ceterisque praemiis donarunt, et omnes qui aliquid de ingeniis poterant iudicare, cognitione atque hospitio dignum existimarunt.
Interim satis longo intervallo, cum esset cum L.Lucullo in Siciliam profectus, et cum ex ea provincia cum eodem Lucullo decederet, venit Heracleam ; quae cum esset civitas aequissimo iure ac foedere, adscribi se in eam civitatem voluit, idque, cum ipse per se dignus putaretur, tum auctoritate er gratia Luculli ab Heracliensibus impetravit.
Si nihil aliud nisi de civitate ac lege dicimus, nihil dico amplius, causa dicta est. Quid enim horum infirmari, Gratti, Potest ? Heracleaene esse tum adscriptum negabis ? Adest vir summa auctoritate et religione et fide, M. Lucullus, qui se non opinari, sed scire, non audisse, sed vidisse, non interfuisse, sed egisse dicit. Adsunt Heraclienses legati, nobilissimi homines, huius iudicii causa cum mandatis et cum publico testimonio 20 venerunt, qui hunc adscriptum Heracliensem dicunt.
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE :
6. Le premier « cum » (l.9) a la valeur :
Réponse correcte : e. prépositionnelle.
Explication détaillée :
Cette question demande d'identifier la nature grammaticale du premier
mot « cum » apparaissant à la ligne 9 du texte.
1. Analyse du contexte (ligne 9) :
Le segment de phrase est : « ...cum esset **cum L. Lucullo** in Siciliam
profectus... ».
Notez qu'il y a deux "cum" très proches. La question porte sur le
premier de la ligne 9, qui se trouve juste avant le nom propre
"L. Lucullo".
2. Justification de la valeur prépositionnelle :
* En latin, « cum » peut être soit une conjonction (suivie d'un verbe),
soit une préposition (suivie d'un nom à l'ablatif).
* Ici, « cum » est placé devant « L. Lucullo », qui est un groupe
nominal à l'ablatif.
* Il exprime ici l'accompagnement : « **avec** L. Lucullus »
.
* Lorsqu'il introduit un complément de nom à l'ablatif, « cum » a une
valeur exclusivement prépositionnelle.
3. Pourquoi pas les autres options :
* Les valeurs historique (d), causale (b) ou concessive (c)
s'appliquent au « cum » conjonction (celui qui commence la phrase
à la ligne 8 : « cum esset... ») qui est suivi d'un subjonctif
.
* Le premier « cum » de la ligne 9, lui, n'introduit pas une
proposition mais un simple complément de personne.
Conclusion :
Le mot « cum » (l.9) fonctionne ici comme une préposition marquant
l'accompagnement, d'où sa valeur prépositionnelle.
TEXTE 1.
Erat Italia tum plena Graecarum artium ac disciplinarum, studiaque haec et in Latio vehementius tum colebantur quam nunc isdem in oppidis, et hic Romae propter tranquillitatem rei publicae non neglegebantur. Itaque hunc et Tarentini et Regini et Neapolitani civitate ceterisque praemiis donarunt, et omnes qui aliquid de ingeniis poterant iudicare, cognitione atque hospitio dignum existimarunt.
Interim satis longo intervallo, cum esset cum L.Lucullo in Siciliam profectus, et cum ex ea provincia cum eodem Lucullo decederet, venit Heracleam ; quae cum esset civitas aequissimo iure ac foedere, adscribi se in eam civitatem voluit, idque, cum ipse per se dignus putaretur, tum auctoritate er gratia Luculli ab Heracliensibus impetravit.
Si nihil aliud nisi de civitate ac lege dicimus, nihil dico amplius, causa dicta est. Quid enim horum infirmari, Gratti, Potest ? Heracleaene esse tum adscriptum negabis ? Adest vir summa auctoritate et religione et fide, M. Lucullus, qui se non opinari, sed scire, non audisse, sed vidisse, non interfuisse, sed egisse dicit. Adsunt Heraclienses legati, nobilissimi homines, huius iudicii causa cum mandatis et cum publico testimonio 20 venerunt, qui hunc adscriptum Heracliensem dicunt.
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE :
7. Indiquez la nature grammaticale du mot « hic » (l.3).
Réponse correcte : c. Adverbe de lieu.
Explication détaillée :
Pour déterminer la nature de « hic », il faut observer sa place et son
sens dans la phrase à la ligne 3 du texte.
1. Analyse du contexte (ligne 3) :
La phrase est : « ...et hic Romae propter tranquillitatem rei
publicae non neglegebantur. ».
2. Justification de la nature (Adverbe) :
* Bien que « hic » puisse être un pronom ou un adjectif démonstratif
(celui-ci), il est ici utilisé comme un adverbe de lieu signifiant
« ici » ou « en cet endroit ».
* Il renforce le nom de lieu qui le suit immédiatement : « Romae »
(à Rome). L'expression « hic Romae » se
traduit par « ici, à Rome ».
* Dans cette structure, il ne s'accorde avec aucun nom et n'en
remplace aucun ; il apporte une précision spatiale au verbe
« neglegebantur ».
3. Pourquoi les autres options ne conviennent pas :
* Ce n'est pas un pronom (d) ou un adjectif (a) dans ce cas précis,
car il n'y a pas de nom masculin singulier au nominatif auquel il
se rapporterait logiquement dans cette partie de la proposition
.
* Ce n'est pas un adjectif qualificatif (b) ni un pronom personnel (e)
.
Conclusion :
Placé devant un locatif (Romae) pour désigner l'endroit où l'on se
trouve, « hic » est employé comme adverbe de lieu.
TEXTE 1.
Erat Italia tum plena Graecarum artium ac disciplinarum, studiaque haec et in Latio vehementius tum colebantur quam nunc isdem in oppidis, et hic Romae propter tranquillitatem rei publicae non neglegebantur. Itaque hunc et Tarentini et Regini et Neapolitani civitate ceterisque praemiis donarunt, et omnes qui aliquid de ingeniis poterant iudicare, cognitione atque hospitio dignum existimarunt.
Interim satis longo intervallo, cum esset cum L.Lucullo in Siciliam profectus, et cum ex ea provincia cum eodem Lucullo decederet, venit Heracleam ; quae cum esset civitas aequissimo iure ac foedere, adscribi se in eam civitatem voluit, idque, cum ipse per se dignus putaretur, tum auctoritate er gratia Luculli ab Heracliensibus impetravit.
Si nihil aliud nisi de civitate ac lege dicimus, nihil dico amplius, causa dicta est. Quid enim horum infirmari, Gratti, Potest ? Heracleaene esse tum adscriptum negabis ? Adest vir summa auctoritate et religione et fide, M. Lucullus, qui se non opinari, sed scire, non audisse, sed vidisse, non interfuisse, sed egisse dicit. Adsunt Heraclienses legati, nobilissimi homines, huius iudicii causa cum mandatis et cum publico testimonio 20 venerunt, qui hunc adscriptum Heracliensem dicunt.
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE :
8. La figure de style contenue dans l’expression « itaque hunc et .... ceterisque » (l.4-5) est appelée :
Réponse correcte : e. la polysyndète.
Explication détaillée :
Pour identifier la figure de style, il faut examiner la structure de la
phrase complète aux lignes 4 et 5 du texte.
1. Analyse de l'expression complète :
Le texte dit : « Itaque hunc **et** Tarentini **et** Regini **et** Neapolitani
civitate ceterisque praemiis donarunt... ».
2. Définition de la polysyndète :
La polysyndète est une figure de style qui consiste à multiplier les
mots de liaison (le plus souvent la conjonction de coordination
« et ») entre les éléments d'une énumération.
3. Justification :
Dans ce passage, Cicéron répète volontairement la conjonction « et »
devant chaque groupe d'habitants : « **et** Tarentini **et** Regini
**et** Neapolitani ».
Cette accumulation de liens coordonnants sert à insister sur le
nombre important de cités qui ont honoré Archias, donnant plus de
poids et de solennité à son énumération.
Conclusion :
La répétition insistante de la conjonction « et » caractérise
parfaitement la polysyndète.
TEXTE 1.
Erat Italia tum plena Graecarum artium ac disciplinarum, studiaque haec et in Latio vehementius tum colebantur quam nunc isdem in oppidis, et hic Romae propter tranquillitatem rei publicae non neglegebantur. Itaque hunc et Tarentini et Regini et Neapolitani civitate ceterisque praemiis donarunt, et omnes qui aliquid de ingeniis poterant iudicare, cognitione atque hospitio dignum existimarunt.
Interim satis longo intervallo, cum esset cum L.Lucullo in Siciliam profectus, et cum ex ea provincia cum eodem Lucullo decederet, venit Heracleam ; quae cum esset civitas aequissimo iure ac foedere, adscribi se in eam civitatem voluit, idque, cum ipse per se dignus putaretur, tum auctoritate er gratia Luculli ab Heracliensibus impetravit.
Si nihil aliud nisi de civitate ac lege dicimus, nihil dico amplius, causa dicta est. Quid enim horum infirmari, Gratti, Potest ? Heracleaene esse tum adscriptum negabis ? Adest vir summa auctoritate et religione et fide, M. Lucullus, qui se non opinari, sed scire, non audisse, sed vidisse, non interfuisse, sed egisse dicit. Adsunt Heraclienses legati, nobilissimi homines, huius iudicii causa cum mandatis et cum publico testimonio 20 venerunt, qui hunc adscriptum Heracliensem dicunt.
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE :
9. Indiquez l’identification grammaticale de « se » (l.11).
Réponse correcte : e. Accusatif, masculin, singulier, sujet de adscribi.
Explication détaillée :
Pour identifier précisément la nature et la fonction de « se », il faut
analyser la structure de la proposition à la ligne 11.
1. Analyse de la structure (Proposition Infinitive) :
La phrase est : « ...adscribi se in eam civitatem voluit ».
Le verbe principal est « voluit » (il voulut). Il introduit ici une
proposition infinitive dont le verbe à l'infinitif est « adscribi »
(être inscrit).
2. Identification du cas (Accusatif) :
Dans une proposition infinitive, le sujet de l'infinitif se met
toujours à l'accusatif. « Se » est le pronom
réfléchi à l'accusatif.
3. Identification du genre et du nombre (Masculin singulier) :
Le pronom « se » renvoie au sujet du verbe principal « voluit »,
c'est-à-dire à Archias. Archias étant un homme
seul, le pronom est donc masculin singulier dans ce contexte
.
4. Fonction (Sujet de l'infinitif) :
« Se » est le sujet de l'infinitif passif « adscribi ».
La traduction est : « il voulut que lui-même [se] fût inscrit dans
cette cité ».
Conclusion :
« Se » est à l'accusatif masculin singulier car il est le sujet de
l'infinitif « adscribi » au sein d'une proposition infinitive se
rapportant à Archias.
TEXTE 1.
Erat Italia tum plena Graecarum artium ac disciplinarum, studiaque haec et in Latio vehementius tum colebantur quam nunc isdem in oppidis, et hic Romae propter tranquillitatem rei publicae non neglegebantur. Itaque hunc et Tarentini et Regini et Neapolitani civitate ceterisque praemiis donarunt, et omnes qui aliquid de ingeniis poterant iudicare, cognitione atque hospitio dignum existimarunt.
Interim satis longo intervallo, cum esset cum L.Lucullo in Siciliam profectus, et cum ex ea provincia cum eodem Lucullo decederet, venit Heracleam ; quae cum esset civitas aequissimo iure ac foedere, adscribi se in eam civitatem voluit, idque, cum ipse per se dignus putaretur, tum auctoritate er gratia Luculli ab Heracliensibus impetravit.
Si nihil aliud nisi de civitate ac lege dicimus, nihil dico amplius, causa dicta est. Quid enim horum infirmari, Gratti, Potest ? Heracleaene esse tum adscriptum negabis ? Adest vir summa auctoritate et religione et fide, M. Lucullus, qui se non opinari, sed scire, non audisse, sed vidisse, non interfuisse, sed egisse dicit. Adsunt Heraclienses legati, nobilissimi homines, huius iudicii causa cum mandatis et cum publico testimonio 20 venerunt, qui hunc adscriptum Heracliensem dicunt.
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE :
10. Indiquez l’identification grammaticale du verbe « adscribi » (l.11)
Réponse correcte : e. infinitif, présent, passif.
Explication détaillée :
Pour identifier la forme du verbe « adscribi », il faut analyser sa
morphologie et sa place dans la phrase de la ligne 11.
1. Analyse morphologique :
Le verbe est « adscribo, is, ere, scripsi, scriptum » (inscrire)
.
* À l'actif, l'infinitif présent est « adscribere » (inscrire)
.
* Au passif, pour les verbes de la 3ème conjugaison (comme
adscribere), la désinence de l'infinitif présent passe de "-ere"
à "-i".
* On obtient donc « adscribi » (être inscrit).
2. Analyse syntaxique (ligne 11) :
La phrase est : « ...adscribi se in eam civitatem voluit » (il voulut
être inscrit dans cette cité).
Le verbe « voluit » (vouloir) appelle naturellement un complément à
l'infinitif. Comme Archias veut subir l'action
d'être inscrit par les autorités, c'est la forme passive qui est
utilisée.
3. Pourquoi les autres options sont fausses :
* Les options a, b, c (Indicatif) sont exclues car la forme en "-i"
pour ce verbe ne correspond à aucune terminaison de l'indicatif
.
* L'option d (Actif) est fausse car l'infinitif présent actif serait
« adscribere ».
Conclusion :
« Adscribi » est un infinitif présent passif de la 3ème conjugaison,
fonctionnant ici dans une proposition infinitive.
TEXTE 1.
Erat Italia tum plena Graecarum artium ac disciplinarum, studiaque haec et in Latio vehementius tum colebantur quam nunc isdem in oppidis, et hic Romae propter tranquillitatem rei publicae non neglegebantur. Itaque hunc et Tarentini et Regini et Neapolitani civitate ceterisque praemiis donarunt, et omnes qui aliquid de ingeniis poterant iudicare, cognitione atque hospitio dignum existimarunt.
Interim satis longo intervallo, cum esset cum L.Lucullo in Siciliam profectus, et cum ex ea provincia cum eodem Lucullo decederet, venit Heracleam ; quae cum esset civitas aequissimo iure ac foedere, adscribi se in eam civitatem voluit, idque, cum ipse per se dignus putaretur, tum auctoritate er gratia Luculli ab Heracliensibus impetravit.
Si nihil aliud nisi de civitate ac lege dicimus, nihil dico amplius, causa dicta est. Quid enim horum infirmari, Gratti, Potest ? Heracleaene esse tum adscriptum negabis ? Adest vir summa auctoritate et religione et fide, M. Lucullus, qui se non opinari, sed scire, non audisse, sed vidisse, non interfuisse, sed egisse dicit. Adsunt Heraclienses legati, nobilissimi homines, huius iudicii causa cum mandatis et cum publico testimonio 20 venerunt, qui hunc adscriptum Heracliensem dicunt.
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE :
11. Indiquez la fonction grammaticale de « Heracleae » (l.16).
Réponse correcte : b. Complément de lieu.
Explication détaillée :
Pour déterminer la fonction de « Heracleae », il faut examiner sa forme
et son rôle dans la phrase à la ligne 16.
1. Analyse de la forme (Locatif) :
« Heracleae » est la forme locative du nom propre « Heraclea, ae »
(Héraclée). En latin, pour les noms de villes
et de petites îles de la 1ère déclinaison au singulier, le locatif est
identique au génitif.
2. Analyse du contexte (ligne 16) :
La phrase est : « Heracleaene esse tum adscriptum negabis ? ».
Ici, le suffixe « -ne » est une particule interrogative jointe au mot
« Heracleae ».
3. Justification de la fonction :
* Le locatif exprime par nature le lieu où l'on est ou le lieu où une
action se déroule sans mouvement.
* La question de Cicéron signifie : « Nieras-tu qu'il ait été alors
inscrit **à Héraclée** ? ».
* « Heracleae » répond à la question "Ubi ?" (Où ?) par rapport à
l'acte d'inscription (« adscriptum »).
Conclusion :
Étant une forme locative désignant l'endroit de l'inscription d'Archias,
« Heracleae » occupe la fonction de Complément de lieu.
TEXTE 2
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt. Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est (...)
Haec ideo commemoro, quoniam multi, praeteritarum rerum ignari, quidam etiam dissimulatores quae scientia, si temporibus christiana aliquid bellum paulo diutius trahi vident, ilico in nostram religionem proterviissime insiliunt, exclamantes quod, si ipsa non esset et vetere ritu numina colerentur, jam Romana illa virtute, quae adjuvante Marte et Bellona tanta celeriter bella confecit, id quoque celerrime finiretur.
St. AUGUSTIN, DE CIVITATE DEI.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE:
12. Le vainqueur de la 3ème guerre punique était :
Réponse correcte : e. Scipion
Explication :
La 3ème guerre punique (149–146 av. J.-C.) s’est terminée par la destruction de Carthage.
Le général romain qui a dirigé le siège final et remporté la victoire est Scipion Émilien,
appelé aussi Scipion le Jeune. C’est lui qui a définitivement écrasé Carthage et mis fin
à la puissance punique.
TEXTE 2
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt. Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est (...)
Haec ideo commemoro, quoniam multi, praeteritarum rerum ignari, quidam etiam dissimulatores quae scientia, si temporibus christiana aliquid bellum paulo diutius trahi vident, ilico in nostram religionem proterviissime insiliunt, exclamantes quod, si ipsa non esset et vetere ritu numina colerentur, jam Romana illa virtute, quae adjuvante Marte et Bellona tanta celeriter bella confecit, id quoque celerrime finiretur.
St. AUGUSTIN, DE CIVITATE DEI.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE:
13. « Mars » (l.12) représentait :
Réponse correcte : d. Le dieu de la guerre.
Explication :
Dans le texte 2, l’auteur évoque « Marte et Bellona ». Mars est, dans la religion
romaine, le dieu de la guerre, tandis que Bellone est la déesse de la guerre.
Le texte oppose donc clairement les deux divinités : Mars (dieu) et Bellona (déesse).
C’est pourquoi « Mars » (l.12) désigne le dieu de la guerre.
TEXTE 2
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt. Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est (...)
Haec ideo commemoro, quoniam multi, praeteritarum rerum ignari, quidam etiam dissimulatores quae scientia, si temporibus christiana aliquid bellum paulo diutius trahi vident, ilico in nostram religionem proterviissime insiliunt, exclamantes quod, si ipsa non esset et vetere ritu numina colerentur, jam Romana illa virtute, quae adjuvante Marte et Bellona tanta celeriter bella confecit, id quoque celerrime finiretur.
St. AUGUSTIN, DE CIVITATE DEI.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE:
14. Indiquez la fonction grammaticale de « fugitivorum ».
Réponse correcte : e. Épithète de gladiatorum.
Explication :
Dans le texte 2, on lit « bellum quoque fugitivorum gladiatorum ».
Le groupe nominal est structuré ainsi : « gladiatorum » est un génitif pluriel
(« des gladiateurs ») et « fugitivorum » est également un génitif pluriel
qui précise la nature de ces gladiateurs : « des gladiateurs fugitifs ».
Il qualifie donc directement « gladiatorum » et fonctionne comme son épithète.
TEXTE 2
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt. Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est (...)
Haec ideo commemoro, quoniam multi, praeteritarum rerum ignari, quidam etiam dissimulatores quae scientia, si temporibus christiana aliquid bellum paulo diutius trahi vident, ilico in nostram religionem proterviissime insiliunt, exclamantes quod, si ipsa non esset et vetere ritu numina colerentur, jam Romana illa virtute, quae adjuvante Marte et Bellona tanta celeriter bella confecit, id quoque celerrime finiretur.
St. AUGUSTIN, DE CIVITATE DEI.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE:
15. L'expression « duobus consulibus victis » (l.4) est à l'ablatif exprimant :
Réponse correcte : a. la cause
Explication :
« duobus consulibus victis » est un ablatif absolu.
Dans ce type de construction, l’ablatif peut exprimer la cause, le temps ou la
concession selon le contexte. Ici, le sens est : « les deux consuls ayant été vaincus »,
ce qui explique la situation décrite dans la phrase. L’ablatif indique donc la cause
de l’état des choses : la défaite des deux consuls.
TEXTE 2
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt. Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est (...)
Haec ideo commemoro, quoniam multi, praeteritarum rerum ignari, quidam etiam dissimulatores quae scientia, si temporibus christiana aliquid bellum paulo diutius trahi vident, ilico in nostram religionem proterviissime insiliunt, exclamantes quod, si ipsa non esset et vetere ritu numina colerentur, jam Romana illa virtute, quae adjuvante Marte et Bellona tanta celeriter bella confecit, id quoque celerrime finiretur.
St. AUGUSTIN, DE CIVITATE DEI.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE:
16. Le mot « duobus » (l.4) est un adjectif :
Réponse correcte : c. numéral cardinal
Explication :
« duobus » est la forme ablatif pluriel de « duo », qui signifie « deux ».
Il s’agit d’un adjectif numéral cardinal (quantité), et non ordinal (rang).
Dans le texte : « duobus consulibus victis » = « les deux consuls ayant été vaincus ».
TEXTE 2
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt. Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est (...)
Haec ideo commemoro, quoniam multi, praeteritarum rerum ignari, quidam etiam dissimulatores quae scientia, si temporibus christiana aliquid bellum paulo diutius trahi vident, ilico in nostram religionem proterviissime insiliunt, exclamantes quod, si ipsa non esset et vetere ritu numina colerentur, jam Romana illa virtute, quae adjuvante Marte et Bellona tanta celeriter bella confecit, id quoque celerrime finiretur.
St. AUGUSTIN, DE CIVITATE DEI.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE:
17. Indiquez le nombre de fois dont il est fait usage des adverbes au paragraphe 1.
Réponse correcte : b. 7
Explication :
Au paragraphe 1 du texte 2, on trouve plusieurs adverbes, notamment :
incredibili celeritate, brevitate, horribiliter, celeriter, celerrime, etc.
Le comptage exact donne 7 occurrences d’adverbes dans ce premier paragraphe.
TEXTE 2
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt. Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est (...)
Haec ideo commemoro, quoniam multi, praeteritarum rerum ignari, quidam etiam dissimulatores quae scientia, si temporibus christiana aliquid bellum paulo diutius trahi vident, ilico in nostram religionem proterviissime insiliunt, exclamantes quod, si ipsa non esset et vetere ritu numina colerentur, jam Romana illa virtute, quae adjuvante Marte et Bellona tanta celeriter bella confecit, id quoque celerrime finiretur.
St. AUGUSTIN, DE CIVITATE DEI.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE:
18. Indiquez la fonction grammaticale de « rerum » (l.7).
Réponse correcte : c. complément déterminatif
Explication :
Dans « praeteritarum rerum ignari », le mot « rerum » est au génitif pluriel.
Il complète « praeteritarum » (des choses passées) et forme avec lui un groupe
déterminatif. Il ne qualifie pas un nom, mais précise le sens de l’adjectif.
C’est donc un complément déterminatif.
TEXTE 2
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt. Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est (...)
Haec ideo commemoro, quoniam multi, praeteritarum rerum ignari, quidam etiam dissimulatores quae scientia, si temporibus christiana aliquid bellum paulo diutius trahi vident, ilico in nostram religionem proterviissime insiliunt, exclamantes quod, si ipsa non esset et vetere ritu numina colerentur, jam Romana illa virtute, quae adjuvante Marte et Bellona tanta celeriter bella confecit, id quoque celerrime finiretur.
St. AUGUSTIN, DE CIVITATE DEI.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE:
19. Indiquez le procédé littéraire utilisé dans l’expression « fugitivorum gladiatorum » (l.3).
Réponse correcte : e. la synonymie
Explication :
Dans « fugitivorum gladiatorum », les deux mots appartiennent au même champ
sémantique : ils désignent des hommes combattants réduits à l’état de fugitifs.
Le procédé consiste à rapprocher deux termes proches par le sens, ce qui correspond
à la synonymie.
TEXTE 2
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt. Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est (...)
Haec ideo commemoro, quoniam multi, praeteritarum rerum ignari, quidam etiam dissimulatores quae scientia, si temporibus christiana aliquid bellum paulo diutius trahi vident, ilico in nostram religionem proterviissime insiliunt, exclamantes quod, si ipsa non esset et vetere ritu numina colerentur, jam Romana illa virtute, quae adjuvante Marte et Bellona tanta celeriter bella confecit, id quoque celerrime finiretur.
St. AUGUSTIN, DE CIVITATE DEI.
QUESTION BASEE SUR LE TEXTE:
20. La forme verbale « consumptum est » (l.6) est conjuguée à la 3ᵉ personne du :
Réponse correcte : e. singulier de l’indicatif parfait passif
Explication :
« consumptum est » = participe parfait passif « consumptum » + auxiliaire « est ».
Cette construction correspond au parfait passif. La forme « est » indique la 3ᵉ
personne du singulier : « il a été achevé / détruit ».
21. Indiquez le nom de l’empereur de la dynastie Julio-claudienne.
Réponse correcte : d. Tibère
Explication :
La dynastie Julio-claudienne comprend : Auguste, Tibère, Caligula, Claude et Néron.
Parmi les propositions, seul Tibère appartient à cette dynastie impériale.
22. Indiquez le nombre de jours après lesquels un « pater familias » légitimait sa fille nouvellement née.
Réponse correcte : d. 7
Explication :
Dans la tradition romaine, le « pater familias » reconnaissait officiellement
sa fille au 8ᵉ jour après la naissance, ce qui signifie qu’il la légitimait
après 7 jours révolus.
23. La boîte de Pandore était cette boîte qui :
Réponse correcte : d. contenait tous les maux de la terre
Explication :
Dans la mythologie grecque, Pandore ouvre une boîte (ou jarre) d’où s’échappent
tous les maux destinés à affliger l’humanité. Seule l’Espérance reste au fond.
24. La révolte de la Plèbe eut lieu en 494 av. J.-C. sur le mont :
Réponse correcte : a. Aventin
Explication :
La première sécession de la Plèbe, en 494 av. J.-C., eut lieu sur le mont Aventin,
où les plébéiens se retirèrent pour protester contre les injustices patriciennes.
25. Une interrogation soulevée par « Quà » indique la circonstance de lieu marquant :
Réponse correcte : e. le passage
Explication :
« Quà » est un adverbe-interrogatif latin indiquant le lieu par où l’on passe.
Il exprime donc la circonstance de lieu marquant le passage.