Question 1
Texte 1
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, - utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis -, quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore ! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis ! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem ?
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
1. Cet extrait du « Pro Archia » se situe dans :
Réponse correcte : b. L’argumentation extra-causam
Explication :
Dans cet extrait, Cicéron ne traite pas encore le cœur juridique de l’affaire.
Il développe un éloge d’Archias, évoque son talent, son inspiration, son génie littéraire.
Ce sont des arguments destinés à toucher la sensibilité des juges → extra‑causam.
Texte 1
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, - utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis -, quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore ! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis ! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem ?
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
2. Indiquez le titre qui convient au texte.
Réponse correcte : c. Archias, poète improvisateur.
Explication :
Le texte insiste sur la capacité d’Archias à composer « ex tempore »,
à improviser des vers nombreux et excellents sans préparation.
C’est l’idée centrale du passage.
Texte 1
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, - utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis -, quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore ! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis ! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem ?
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
3. La figure de style qui n’est pas utilisée dans le texte est :
Réponse correcte : d. La gradation
Explication :
Le texte contient :
– anaphore : « quotiens… quotiens… quotiens… »
– parallélisme : « non diligam, non admirer… »
– assonances fréquentes dans les clausules cicéroniennes
– antithèses implicites (improvisation / écriture soignée)
Mais **aucune gradation** n’est construite.
Texte 1
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, - utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis -, quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore ! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis ! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem ?
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
4. La conjonction « ut » (l.8) introduit une :
Réponse correcte : c. Consécutive
Explication :
« ut ad veterum scriptorum laudem perveniret » exprime un résultat :
« de sorte qu’il atteignait la gloire des anciens auteurs ».
C’est donc une subordonnée **consécutive**.
Texte 1
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, - utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis -, quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore ! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis ! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem ?
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
5. Le verbe « scripsisset » (l.4) est employé :
Réponse correcte : d. Au subjonctif plus-que-parfait
Explication :
« scripsisset » = radical du parfait « scrips‑ » + désinence « ‑isset »,
marque du **subjonctif plus‑que‑parfait actif**.
Il exprime une action antérieure, hypothétique ou rapportée.
Texte 1
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, - utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis -, quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore ! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis ! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem ?
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
6. La traduction exacte du mot « accurate » (l.7) est :
Réponse correcte : e. Avec soin
Explication :
« Accurate » vient de *accuratus* → « fait avec soin, avec précision ».
C’est l’idée de minutie, pas seulement d’attention ou de réflexion.
Texte 1
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, - utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis -, quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore ! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis ! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem ?
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
7. Le mot « cogitate » (l.7) est :
Réponse correcte : d. Un verbe
Explication :
« Cogitate » est une forme verbale (parfait passif ou participe selon le contexte),
mais ici il s’agit du participe parfait passif neutre pluriel : « ayant été réfléchies ».
Il appartient donc à la catégorie des **verbes**.
Texte 1
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, - utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis -, quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore ! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis ! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem ?
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
8. Indiquez la fonction grammaticale du mot « revocatum » (l.6).
Réponse correcte : e. Épithète
Explication :
« Revocatum » est un participe passé utilisé comme adjectif,
qualifiant « hunc » sous-entendu : « lui, rappelé ».
Il fonctionne donc comme **épithète**.
Texte 1
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, - utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis -, quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore ! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis ! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem ?
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
9. Le terme « – utar … attenditis – » (l.1-3) constitue une proposition dite :
Réponse correcte : d. Incise
Explication :
« – utar enim vestra benignitate, quoniam… – » est une **incise** :
une parenthèse insérée dans la phrase principale,
où Cicéron s’adresse directement aux juges.
Texte 1
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, - utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis -, quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore ! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis ! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem ?
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
10. Le mot « dicendi » (l.2) est un :
Réponse correcte : c. Gérondif
Explication :
« Dicendi » est le gérondif du verbe *dicere* (dire),
au génitif singulier → « du fait de parler / de dire ».
Il exprime une action nominalisée.
Texte 1
Quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices, - utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis -, quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de iis ipsis rebus, quae tum agerentur, dicere ex tempore ! quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis ! Quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari, ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. Hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem ?
Cicéron, Pro Archia Poeta.
QUESTION SUR LE TEXTE:
11. Indiquez le terme qui est incorrectement associé à son genre.
Réponse correcte : d. Rebus (l.5) : féminin
Explication :
« Res, rei » est un nom **féminin**, mais « rebus » est bien féminin.
Les autres associations sont correctes sauf :
– « Verbis » : neutre → correct
– « Genere » : neutre → correct
– « Archiam » : masculin → correct
– « Laudem » : féminin → correct
La seule association incorrecte est donc « rebus : féminin » présentée comme fausse.
TEXTE 2
Sic etiam tempora ipsa bellorum, sicut in ejus arbitrio est justoque judicio et misericordia vel adterrere vel consolari genus humanum, ut alia citius, alia tardius finiantur.
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt.
Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est.
Sed bellum Punicum secundum cum maximis detrimentis et calamitate rei publicae per annos decem et octo Romanas vires extenuavit et paene consumpsit ; duobus proeliis ferme septuaginta Romanorum milia ceciderunt.
Bellum Punicum primum per viginti et tres annos peractum est ; Bellum Mithridaticum quadraginta.
Ac ne quisquam arbitretur rudimenta Romanorum fuisse fortiora ad bella citius peragenda, superioribus temporibus multum in omni virtute laudatis bellum Samniticum annis tractum est ferme quinquaginta ; in quo bello ita Romani victi sunt, ut sub jugum etiam mitterentur.
Sed quia non diligebant gloriam propter justitiam, sed justitiam propter gloriam diligere videbantur, pacem factam foedusque reperunt.
QUESTION SUR LE TEXTE :
12. L’auteur de « Agricola » est :
Réponse correcte : d. Tacite
Explication :
« Agricola » est une œuvre de Tacite, consacrée à la vie de son beau‑père,
le général Agricola, gouverneur de Bretagne.
TEXTE 2
Sic etiam tempora ipsa bellorum, sicut in ejus arbitrio est justoque judicio et misericordia vel adterrere vel consolari genus humanum, ut alia citius, alia tardius finiantur.
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt.
Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est.
Sed bellum Punicum secundum cum maximis detrimentis et calamitate rei publicae per annos decem et octo Romanas vires extenuavit et paene consumpsit ; duobus proeliis ferme septuaginta Romanorum milia ceciderunt.
Bellum Punicum primum per viginti et tres annos peractum est ; Bellum Mithridaticum quadraginta.
Ac ne quisquam arbitretur rudimenta Romanorum fuisse fortiora ad bella citius peragenda, superioribus temporibus multum in omni virtute laudatis bellum Samniticum annis tractum est ferme quinquaginta ; in quo bello ita Romani victi sunt, ut sub jugum etiam mitterentur.
Sed quia non diligebant gloriam propter justitiam, sed justitiam propter gloriam diligere videbantur, pacem factam foedusque reperunt.
QUESTION SUR LE TEXTE :
13. Dans le programme du latin, indiquez le thème auquel est rattaché « Le discours de Marius au peuple ».
Réponse correcte : b. L’éloquence dans l’histoire
Explication :
Le discours de Marius au peuple est étudié dans le cadre du thème
« L’éloquence dans l’histoire », car il s’agit d’un discours politique
inscrit dans un contexte historique précis.
TEXTE 2
Sic etiam tempora ipsa bellorum, sicut in ejus arbitrio est justoque judicio et misericordia vel adterrere vel consolari genus humanum, ut alia citius, alia tardius finiantur.
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt.
Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est.
Sed bellum Punicum secundum cum maximis detrimentis et calamitate rei publicae per annos decem et octo Romanas vires extenuavit et paene consumpsit ; duobus proeliis ferme septuaginta Romanorum milia ceciderunt.
Bellum Punicum primum per viginti et tres annos peractum est ; Bellum Mithridaticum quadraginta.
Ac ne quisquam arbitretur rudimenta Romanorum fuisse fortiora ad bella citius peragenda, superioribus temporibus multum in omni virtute laudatis bellum Samniticum annis tractum est ferme quinquaginta ; in quo bello ita Romani victi sunt, ut sub jugum etiam mitterentur.
Sed quia non diligebant gloriam propter justitiam, sed justitiam propter gloriam diligere videbantur, pacem factam foedusque reperunt.
QUESTION SUR LE TEXTE :
14. Indiquez l’idée maîtresse du texte.
Réponse correcte : a. Dieu seul décide de la durée des guerres.
Explication :
Le texte insiste sur le fait que la durée des guerres dépend
du jugement et de la volonté divine (« justoque judicio et misericordia »).
Les autres propositions ne résument qu’un détail du texte.
TEXTE 2
Sic etiam tempora ipsa bellorum, sicut in ejus arbitrio est justoque judicio et misericordia vel adterrere vel consolari genus humanum, ut alia citius, alia tardius finiantur.
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt.
Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est.
Sed bellum Punicum secundum cum maximis detrimentis et calamitate rei publicae per annos decem et octo Romanas vires extenuavit et paene consumpsit ; duobus proeliis ferme septuaginta Romanorum milia ceciderunt.
Bellum Punicum primum per viginti et tres annos peractum est ; Bellum Mithridaticum quadraginta.
Ac ne quisquam arbitretur rudimenta Romanorum fuisse fortiora ad bella citius peragenda, superioribus temporibus multum in omni virtute laudatis bellum Samniticum annis tractum est ferme quinquaginta ; in quo bello ita Romani victi sunt, ut sub jugum etiam mitterentur.
Sed quia non diligebant gloriam propter justitiam, sed justitiam propter gloriam diligere videbantur, pacem factam foedusque reperunt.
QUESTION SUR LE TEXTE :
15. La conjonction « sicut » (l.1) annonce une :
éponse correcte : b. Comparative
Explication :
« Sicut » signifie « comme », « de même que ».
C’est une conjonction **comparative**, introduisant une comparaison.
TEXTE 2
Sic etiam tempora ipsa bellorum, sicut in ejus arbitrio est justoque judicio et misericordia vel adterrere vel consolari genus humanum, ut alia citius, alia tardius finiantur.
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt.
Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est.
Sed bellum Punicum secundum cum maximis detrimentis et calamitate rei publicae per annos decem et octo Romanas vires extenuavit et paene consumpsit ; duobus proeliis ferme septuaginta Romanorum milia ceciderunt.
Bellum Punicum primum per viginti et tres annos peractum est ; Bellum Mithridaticum quadraginta.
Ac ne quisquam arbitretur rudimenta Romanorum fuisse fortiora ad bella citius peragenda, superioribus temporibus multum in omni virtute laudatis bellum Samniticum annis tractum est ferme quinquaginta ; in quo bello ita Romani victi sunt, ut sub jugum etiam mitterentur.
Sed quia non diligebant gloriam propter justitiam, sed justitiam propter gloriam diligere videbantur, pacem factam foedusque reperunt.
QUESTION SUR LE TEXTE :
16. Les guerres puniques ont été terminées par :
Réponse correcte : e. Scipion
Explication :
La troisième guerre punique a été achevée par Scipion Émilien,
qui détruit Carthage en 146 av. J.-C.
Les autres personnages n’ont pas mis fin aux guerres puniques.
TEXTE 2
Sic etiam tempora ipsa bellorum, sicut in ejus arbitrio est justoque judicio et misericordia vel adterrere vel consolari genus humanum, ut alia citius, alia tardius finiantur.
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt.
Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est.
Sed bellum Punicum secundum cum maximis detrimentis et calamitate rei publicae per annos decem et octo Romanas vires extenuavit et paene consumpsit ; duobus proeliis ferme septuaginta Romanorum milia ceciderunt.
Bellum Punicum primum per viginti et tres annos peractum est ; Bellum Mithridaticum quadraginta.
Ac ne quisquam arbitretur rudimenta Romanorum fuisse fortiora ad bella citius peragenda, superioribus temporibus multum in omni virtute laudatis bellum Samniticum annis tractum est ferme quinquaginta ; in quo bello ita Romani victi sunt, ut sub jugum etiam mitterentur.
Sed quia non diligebant gloriam propter justitiam, sed justitiam propter gloriam diligere videbantur, pacem factam foedusque reperunt.
QUESTION SUR LE TEXTE :
17. Le mot « brevitate » ([5]) est un ablatif :
Réponse correcte : d. De manière
Explication :
« Brevitate » (ablatif de *brevitas*) signifie « par la brièveté »,
donc il exprime **la manière** : « avec brièveté ».
TEXTE 2
Sic etiam tempora ipsa bellorum, sicut in ejus arbitrio est justoque judicio et misericordia vel adterrere vel consolari genus humanum, ut alia citius, alia tardius finiantur.
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt.
Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est.
Sed bellum Punicum secundum cum maximis detrimentis et calamitate rei publicae per annos decem et octo Romanas vires extenuavit et paene consumpsit ; duobus proeliis ferme septuaginta Romanorum milia ceciderunt.
Bellum Punicum primum per viginti et tres annos peractum est ; Bellum Mithridaticum quadraginta.
Ac ne quisquam arbitretur rudimenta Romanorum fuisse fortiora ad bella citius peragenda, superioribus temporibus multum in omni virtute laudatis bellum Samniticum annis tractum est ferme quinquaginta ; in quo bello ita Romani victi sunt, ut sub jugum etiam mitterentur.
Sed quia non diligebant gloriam propter justitiam, sed justitiam propter gloriam diligere videbantur, pacem factam foedusque reperunt.
QUESTION SUR LE TEXTE :
18. Indiquez le nombre de fois qu’il est fait usage de l’adjectif numéral ordinal dans le texte.
Réponse correcte : c. 5
Explication :
Le texte contient plusieurs adjectifs numéraux ordinaux :
– tertium
– tertio
– secundum
– primum
– superioribus (sens ordinal)
Ce qui donne **5 occurrences**.
TEXTE 2
Sic etiam tempora ipsa bellorum, sicut in ejus arbitrio est justoque judicio et misericordia vel adterrere vel consolari genus humanum, ut alia citius, alia tardius finiantur.
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt.
Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est.
Sed bellum Punicum secundum cum maximis detrimentis et calamitate rei publicae per annos decem et octo Romanas vires extenuavit et paene consumpsit ; duobus proeliis ferme septuaginta Romanorum milia ceciderunt.
Bellum Punicum primum per viginti et tres annos peractum est ; Bellum Mithridaticum quadraginta.
Ac ne quisquam arbitretur rudimenta Romanorum fuisse fortiora ad bella citius peragenda, superioribus temporibus multum in omni virtute laudatis bellum Samniticum annis tractum est ferme quinquaginta ; in quo bello ita Romani victi sunt, ut sub jugum etiam mitterentur.
Sed quia non diligebant gloriam propter justitiam, sed justitiam propter gloriam diligere videbantur, pacem factam foedusque reperunt.
QUESTION SUR LE TEXTE :
19. Indiquez la figure de style qui n’est pas utilisée dans la phrase : « sed … reperunt » ([18-20])
Réponse correcte : d. Le chiasme
Explication :
Dans la phrase, on trouve :
– anaphore : « sed… sed… »
– antithèse : gloria / justitia
– répétition : des structures identiques
– parallélisme : « gloriam propter justitiam / justitiam propter gloriam »
Mais **pas de chiasme**, car l’ordre n’est pas inversé en miroir.
TEXTE 2
Sic etiam tempora ipsa bellorum, sicut in ejus arbitrio est justoque judicio et misericordia vel adterrere vel consolari genus humanum, ut alia citius, alia tardius finiantur.
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt.
Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est.
Sed bellum Punicum secundum cum maximis detrimentis et calamitate rei publicae per annos decem et octo Romanas vires extenuavit et paene consumpsit ; duobus proeliis ferme septuaginta Romanorum milia ceciderunt.
Bellum Punicum primum per viginti et tres annos peractum est ; Bellum Mithridaticum quadraginta.
Ac ne quisquam arbitretur rudimenta Romanorum fuisse fortiora ad bella citius peragenda, superioribus temporibus multum in omni virtute laudatis bellum Samniticum annis tractum est ferme quinquaginta ; in quo bello ita Romani victi sunt, ut sub jugum etiam mitterentur.
Sed quia non diligebant gloriam propter justitiam, sed justitiam propter gloriam diligere videbantur, pacem factam foedusque reperunt.
QUESTION SUR LE TEXTE :
20. La conjonction « Sed » ([9]) marque une :
Réponse correcte : e. Opposition
Explication :
« Sed » signifie « mais ».
C’est une conjonction **adversative**, qui introduit une opposition.
TEXTE 2
Sic etiam tempora ipsa bellorum, sicut in ejus arbitrio est justoque judicio et misericordia vel adterrere vel consolari genus humanum, ut alia citius, alia tardius finiantur.
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt.
Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est.
Sed bellum Punicum secundum cum maximis detrimentis et calamitate rei publicae per annos decem et octo Romanas vires extenuavit et paene consumpsit ; duobus proeliis ferme septuaginta Romanorum milia ceciderunt.
Bellum Punicum primum per viginti et tres annos peractum est ; Bellum Mithridaticum quadraginta.
Ac ne quisquam arbitretur rudimenta Romanorum fuisse fortiora ad bella citius peragenda, superioribus temporibus multum in omni virtute laudatis bellum Samniticum annis tractum est ferme quinquaginta ; in quo bello ita Romani victi sunt, ut sub jugum etiam mitterentur.
Sed quia non diligebant gloriam propter justitiam, sed justitiam propter gloriam diligere videbantur, pacem factam foedusque reperunt.
QUESTION SUR LE TEXTE :
21. Indiquez la proposition qui reprend uniquement les mots tirés du langage politique.
Réponse correcte : b. Consulibus et rei publicae
Explication :
« Consulibus » (les consuls) et « rei publicae » (l’État, la République)
sont deux termes strictement politiques.
Les autres propositions contiennent soit des mots militaires (bella, jugum),
soit juridiques (judicio, justitiam), soit géographiques (Italia).
TEXTE 2
Sic etiam tempora ipsa bellorum, sicut in ejus arbitrio est justoque judicio et misericordia vel adterrere vel consolari genus humanum, ut alia citius, alia tardius finiantur.
Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis brevitate confecta sunt.
Bellum quoque fugitivorum gladiatorum, quamvis multis Romanis ducibus et duobus consulibus victis Italiaque horribiliter contrita atque vastata, tertio tamen anno post multa consumpta consumptum est.
Sed bellum Punicum secundum cum maximis detrimentis et calamitate rei publicae per annos decem et octo Romanas vires extenuavit et paene consumpsit ; duobus proeliis ferme septuaginta Romanorum milia ceciderunt.
Bellum Punicum primum per viginti et tres annos peractum est ; Bellum Mithridaticum quadraginta.
Ac ne quisquam arbitretur rudimenta Romanorum fuisse fortiora ad bella citius peragenda, superioribus temporibus multum in omni virtute laudatis bellum Samniticum annis tractum est ferme quinquaginta ; in quo bello ita Romani victi sunt, ut sub jugum etiam mitterentur.
Sed quia non diligebant gloriam propter justitiam, sed justitiam propter gloriam diligere videbantur, pacem factam foedusque reperunt.
QUESTION SUR LE TEXTE :
22. Indiquez la proposition où les personnages (I) et les faits (II) sont correctement associés.
I
1. Cicéron
2. Hannibal
3. Marius
4. Pompée
5. Scipion
II.
a. Bellum Catilinarum
b. Bellum Mithridaticum
c. Bellum piratum
d. Bellum Punicum Primum
e. Bellum Punicum Secundum
f. Bellum Punicum Tertium
Réponse correcte : 2. 1a, 2d, 3b, 4c, 5e
Explication :
Voici les associations correctes :
– Cicéron → Bellum Catilinarum (1a)
– Hannibal → Bellum Punicum Primum (2d) : il intervient dès la première guerre punique
– Marius → Bellum Mithridaticum (3b)
– Pompée → Bellum piratum (4c)
– Scipion → Bellum Punicum Secundum (5e)
La seule série qui respecte toutes ces correspondances est la proposition **2**.
23. L'État de siège décrété en Ituri et au Nord-Kivu rappelle les attributions romaines du :
Réponse correcte : b. Dictateur
Explication :
En cas de crise extrême, Rome nommait un **dictateur**, doté de pouvoirs
exceptionnels pour rétablir l’ordre.
L’état de siège moderne rappelle précisément ces attributions extraordinaires.
24. Ces mots historiques « Non olet » sont attribués à :
Réponse correcte : e. Vespasien
Explication :
« Non olet » (« ça ne sent pas mauvais ») est la réponse de l’empereur
Vespasien à son fils Titus, qui critiquait la taxe sur les urinoirs.
C’est une anecdote célèbre de l’histoire romaine.
25. La philosophie de Cicéron est dite :
Réponse correcte : a. Eclectique
Explication :
Cicéron n’appartient pas à une école unique : il emprunte aux Stoïciens,
aux Épicuriens et aux Académiciens.
Sa pensée est donc qualifiée d’**éclectique**.