Question 1
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
1. Ce texte est tiré de l’œuvre intitulée :
Réponse correcte : e. Pro Archia
Explication :
Le texte est un extrait du *Pro Archia*, plaidoyer de Cicéron en faveur du poète Archias.
Le style, le contexte judiciaire et les références aux « studia humanitatis » le confirment.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
2. Le principal objet de ce texte annonce :
Réponse correcte : c. L’exorde
Explication :
Cicéron justifie ici son style inhabituel et demande l’indulgence des juges.
C’est typique de l’**exorde**, qui vise à capter la bienveillance du public.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
3. Ce texte peut être classé dans l’éloquence dite :
Réponse correcte : b. Judiciaire
Explication :
Le texte se déroule « in iudicio publico » devant un préteur et des juges.
Il s’agit donc d’un discours **judiciaire**, prononcé dans un procès.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
4. Indiquez le nombre de phrases qui constituent le texte.
Réponse correcte : e. 1
Explication :
Tout le passage n’est constitué que d’une **seule phrase longue**, typique du style périodique de Cicéron.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
5. La figure de style contenue dans l’expression « tanto conventu hominum ac frequentia » (L.4) est :
Réponse correcte : d. La redondance
Explication :
« Conventus hominum » et « frequentia » expriment tous deux l’idée de foule.
La répétition de deux termes proches crée une **redondance** stylistique.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
6. Indiquez le couple qui est uniquement constitué de mots ou expressions empruntées au langage juridique.
Réponse correcte : b. Causa et reo
Explication :
« Causa » (procès) et « reus » (accusé) appartiennent clairement
au vocabulaire **juridique** latin.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
7. Le subjonctif « videatur » (L.1) est employé dans une subordonnée :
Réponse correcte : c. Concessive
Explication :
« Ne cui vestrum mirum esse videatur » = « pour que cela ne paraisse pas étonnant ».
Le subjonctif exprime une nuance concessive : même si cela pourrait sembler étonnant.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
8. La traduction exacte du mot « judicium » (L.10) est :
Réponse correcte : d. Jugement
Explication :
« Judicium » signifie littéralement « jugement », l’acte de juger.
« Procès » serait « iudicium » dans un sens élargi, mais ici le sens exact est « jugement ».
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
9. Indiquez l’idée centrale du texte.
Réponse correcte : e. Les excuses de pouvoir utiliser un genre nouveau d’éloquence
Explication :
Cicéron demande la permission d’adopter un style littéraire inhabituel
dans un procès : il **s’excuse** et justifie ce choix.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
10. Indiquez la fonction du mot « judices » (L.3).
Réponse correcte : c. C.C.L (Complément circonstanciel de lieu)
Explication :
« Apud severissimos judices » = « devant les juges très sévères ».
« Judices » dépend de « apud » → c’est un **complément de lieu**.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
11. Indiquez le nombre de fois qu’il est fait usage du comparatif dans le texte.
Réponse correcte : d. 2
Explication :
On trouve deux comparatifs :
– lectissimum
– severissimos
Ce sont des superlatifs morphologiques mais comparatifs dans la logique du texte.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
12. Le mot « cui » (L.1) est un :
Réponse correcte : e. Pronom relatif
Explication :
« Cui » est le datif singulier du pronom relatif « qui, quae, quod ».
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
13. Indiquez le nom qui est incorrectement associé à son genre.
Réponse correcte : d. Poeta : féminin
Explication :
« Poeta » est un **nom masculin** de la 1re déclinaison.
Le qualifier de féminin est donc incorrect.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
14. « Patiamini » (L.11) est un verbe :
Réponse correcte : b. Déponent
Explication :
« Patiamini » vient de *patior*, verbe **déponent**, forme passive mais sens actif.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
15. Le mot « reo » (L.7) désigne :
Réponse correcte : a. A. Licinius Archias
Explication :
Dans le *Pro Archia*, le « reus » (accusé) est **le poète Archias**, que Cicéron défend.
16. Le « Pro Archia » ne constitue pas :
Réponse correcte : d. Une apologie de Cicéron par lui‑même
Explication :
Le discours défend Archias, non Cicéron.
Il contient un éloge de la culture, une affaire de naturalisation, un style nouveau,
mais **pas** une auto‑défense de Cicéron.
17. Les thèmes du programme autour desquels sont rassemblés les textes actuels sont :
Réponse correcte : c. L’éloquence, l’histoire, les attitudes et conceptions humaines
Explication :
Ce sont les trois grands axes thématiques du programme EXETAT 2018.
18. La principale caractéristique du style de Cicéron est :
Réponse correcte : e. La période
Explication :
Le style cicéronien est célèbre pour ses **phrases longues, équilibrées, structurées** :
c’est la *periodus*.
19. Le cas du sujet employé avec un infinitif historique est :
Réponse correcte : b. L’accusatif
Explication :
Avec l’infinitif historique, le sujet se met **à l’accusatif**, comme dans toute
proposition infinitive.
20. La conjonction de subordination « si » employée avec l’indicatif exprime :
Réponse correcte : e. Le réel
Explication :
« Si » + indicatif exprime une **condition réelle**, possible ou certaine.
21. Le génitif du défectif « nemo » est :
Réponse correcte : e. Nullius rei
Explication :
Le génitif de *nemo* est irrégulier : **nullius** (masc./fém.)
→ *nullius rei* pour éviter l’ambiguïté.
22. Les magistrats de la Rome républicaine sont l’équivalent de l’institution congolaise appelée :
Réponse correcte : c. Gouvernement
Explication :
Les magistrats romains (consuls, préteurs, édiles…) exerçaient le pouvoir exécutif.
L’équivalent moderne en RDC est donc **le Gouvernement**.
23. « Servus est res, non homo ». Ces paroles sont attribuées à :
Réponse correcte : b. Caton l’Ancien
Explication :
Caton l’Ancien est connu pour ses positions très dures envers les esclaves.
La phrase « Servus est res, non homo » lui est traditionnellement attribuée.
24. Indiquez un fait de l’histoire romaine qui est étranger aux premiers siècles a.C.n et p.C.n.
Réponse correcte : b. La dynastie des Antonins
Explication :
La dynastie des Antonins appartient au IIᵉ siècle p.C.n, bien après les premiers siècles.
Les autres événements appartiennent à la fin de la République ou au début de l’Empire.
25. Indiquez la proposition qui associe correctement les chefs d’États (I) à leurs fils (II) devenus leurs successeurs respectifs.
(I)
1. Hafiz al-Assad
2. Hassan II
3. L.-D. Kabila
4. Omar Bongo
5. Vespasien
(II)
a. Ali Bongo
b. Bachar al-Assad
c. Faure Gnassingbé
d. Joseph Kabila
e. Mohammed VI
f. Titus
Réponse correcte : 2. 1b, 2e, 3d, 4a, 5f
Explication :
– Hafiz al-Assad → Bachar al-Assad
– Hassan II → Mohammed VI
– L.-D. Kabila → Joseph Kabila
– Omar Bongo → Ali Bongo
– Vespasien → Titus
C’est exactement la combinaison n°2.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
1. Tite‑Live est l’auteur de l’œuvre intitulée :
Réponse correcte : a. Ab Urbe Condita Libri
Explication :
Tite‑Live est l’auteur de la monumentale histoire de Rome,
les *Ab Urbe Condita Libri*. Les autres œuvres appartiennent à Salluste,
Tacite, Cicéron ou sont modernes.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
2. Par son contenu, ce texte marque la fin de :
Réponse correcte : c. L’exorde
Explication :
Le texte est une justification du style adopté par Cicéron.
C’est typiquement la **fin de l’exorde**, moment où l’orateur capte la bienveillance.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
3. Les termes de la gradation « pro summo poeta ... hac vestra humanitate » (L.8‑10) conviennent à l’éloquence dite :
Réponse correcte : b. Judiciaire
Explication :
Le *Pro Archia* est un plaidoyer prononcé devant un tribunal.
La gradation sert ici à magnifier le poète et les juges : c’est de l’éloquence judiciaire.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
4. Indiquez le nombre de parties qui constituent le texte.
Réponse correcte : e. 1
Explication :
Le passage est une **seule phrase longue**, typique du style périodique de Cicéron.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
5. La figure de style qui prédomine dans le texte est :
Réponse correcte : c. La période
Explication :
Le texte est construit en une longue phrase ample, équilibrée, très structurée :
c’est la **période cicéronienne**, marque de son style.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
6. Indiquez le couple qui est uniquement constitué de mots ou expressions empruntées au langage politique.
Réponse correcte : d. Populi Romani et lectissimum virum
Explication :
« Populi Romani » (du peuple romain) et « lectissimum virum » (homme très distingué)
appartiennent au vocabulaire **politique et institutionnel**.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
7. Le subjonctif « detis » (L.6) est employé dans une subordonnée :
Réponse correcte : e. Finale
Explication :
« Ut ... detis » exprime le but : « pour que vous me donniez cette faveur ».
C’est une subordonnée **finale**.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
8. La traduction exacte du mot « causa » (L.6) est :
Réponse correcte : a. Affaire
Explication :
Dans le contexte judiciaire, « causa » signifie **affaire**, procès en cours.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
9. Indiquez l’idée qui n’est pas conforme au texte.
Réponse correcte : c. Le charme des juges et du Président du tribunal
Explication :
Le texte ne parle jamais du charme des juges.
Il évoque leur sévérité, leur humanité, mais pas leur charme.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
10. Indiquez la fonction du mot « severissimos » (L.3).
Réponse correcte : e. Épithète
Explication :
« Severissimos » qualifie directement « iudices ».
C’est donc une **épithète** au superlatif.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
11. Indiquez le nombre de fois qu’il est fait usage du superlatif dans le texte.
Réponse correcte : d. 2
Explication :
On trouve deux superlatifs :
– lectissimum
– severissimos
Ils sont morphologiquement superlatifs.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
12. Le mot « quod » (L.5) est un :
Réponse correcte : e. Pronom relatif
Explication :
« Quod » introduit une subordonnée explicative : c’est un **relatif neutre**.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
13. Indiquez le nom qui est incorrectement associé à son genre.
Réponse correcte : d. Poeta : féminin
Explication :
« Poeta » est un **nom masculin** de la 1re déclinaison.
Le qualifier de féminin est incorrect.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
14. « Quaeso » (L.6) est un verbe :
Réponse correcte : a. Défectif
Explication :
« Quaeso » est un verbe **défectif**, employé presque uniquement à la 1re pers. sing.
TEXTE 1
Sed ne cui vestrum mirum esse videatur me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia, hoc uti genere dicendi, quod non modo a consuetudine iudiciorum, verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis, ut in hac causa mihi detis hanc veniam, accommodatam huic reo, vobis, quemadmodum spero, non molestam, ut me, pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem, hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiaini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona, quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est, uti propter novo quodam et inusitato genere dicendi.
Cicero.
QUESTION SUR LE TEXTE :
15. L’expression « praetorem populi Romani » désigne :
Réponse correcte : d. M. Tullius Cicero
Explication :
Le « praetor populi Romani » est le magistrat qui préside le procès.
Dans ce passage, il s’agit de **Cicéron lui‑même**, en tant qu’orateur devant le préteur.
16. Le « Pro Archia » constitue principalement :
Réponse correcte : b. Un bel éloge de la culture littéraire
Explication :
Le *Pro Archia* est avant tout un plaidoyer en faveur de la poésie,
de la culture et des studia humanitatis.
17. Les sous‑thèmes du programme autour desquels sont rassemblés les textes actuels sont :
Réponse correcte : c. L’éloquence, l’histoire, les attitudes et conceptions humaines
Explication :
Ce sont les trois axes officiels du programme EXETAT 2018.
18. La caractéristique de style commune à Salluste et Tacite est :
Réponse correcte : c. L’éloquence, l’histoire, les attitudes et conceptions humaines
Explication :
Ce sont les trois axes officiels du programme EXETAT 2018.
19. Le cas du sujet dans une proposition infinitive est :
Réponse correcte : b. L’accusatif
Explication :
Dans une proposition infinitive, le sujet est toujours à **l’accusatif**.
20. La conjonction de subordination « si » employée avec le subjonctif parfait exprime :
Réponse correcte : c. Le potentiel du passé
Explication :
« Si » + subjonctif parfait exprime une **condition potentielle dans le passé**.
21. Le génitif du défectif « nihil » est :
Réponse correcte : e. Nullius rei
Explication :
Le génitif de *nihil* est irrégulier : **nullius rei**, comme pour *nemo*.
22. Les Comices Romains sont l’équivalent de l’institution congolaise appelée :
Réponse correcte : a. Assemblée nationale
Explication :
Les Comices étaient les assemblées du peuple romain → équivalent moderne :
**l’Assemblée nationale**.
23. « Tu quoque fili mi ! ». Ces paroles sont attribuées à :
Réponse correcte : c. César
Explication :
« Tu quoque, fili mi ! » sont les paroles attribuées à **Jules César**
au moment de son assassinat.
24. Indiquez un fait de l’histoire romaine qui se déroula sous la royauté.
Réponse correcte : e. Les réformes agraires de Ti. et C. Gracchus
Explication :
Les Gracques appartiennent au IIᵉ siècle av. J.-C., bien après la royauté.
Les autres événements sont républicains ou impériaux.
25. Indiquez la proposition (III) qui associe correctement les chefs d’États (I) à leurs fils (II) devenus leurs successeurs respectifs.
(I)
1. Hafiz al-Assad
2. Hassan II
3. L.-D. Kabila
4. Omar Bongo
5. Vespasien
(II)
a. Ali Bongo
b. Bachar al-Assad
c. Faure Gnassingbé
d. Joseph Kabila
e. Mohammed VI
<f. Titus
Réponse correcte : 5. 1b, 2e, 3d, 4c, 5f
Explication :
Voici les associations exactes :
– Hafiz al-Assad → Bachar al-Assad (b)
– Hassan II → Mohammed VI (e)
– L.-D. Kabila → Joseph Kabila (d)
– Omar Bongo → Ali Bongo (a)
– Vespasien → Titus (f)
La combinaison correcte est donc : 1b, 2e, 3d, 4a, 5f → proposition n°5.